ماکت نخل روز عاشورای حسینی

ماکت نخل عاشورا یک محصول نمادین است که برای زنده نگه‌داشتن آیین سنتی نخل‌گردانی در مراسم عزاداری محرم و عاشورا طراحی کرده‌ایم. اصولاً نخل به مفهوم درخت خرماست. همچنین در اصطلاح عامیانه به هر درخت و درختچهٔ تزیینی نیز نخل می‌گویند. اما در مراسم عزاداری، اصطلاح «نخل» به تابوت‌واره‌ای گفته می‌شود که آن را بر دوش می‌کشند. این وسیله اتاقکی چوبی و حجیم و به شکل مکعب‌مستطیل است که از چوب‌بست و یک کف‌بندی تشکیل می‌دهد.

ماکت نخل عاشورا روز عاشورای حسینی، شبیه‌سازی کوچک‌شده‌ای از همان نخل سنتی است. الواری که در کف به کار می‌رود، معمولاً یک متر بالاتر از پایه‌های ستون‌ها قرار گرفته است. دو سر هر یک از تیرها حدود ۲ متر از چهار طرف کف دیوارهٔ نخل بیرون آمده و در واقع، دستگیرهٔ نخل را تشکیل می‌دهد.

برخی نخل‌ها جناغی‌شکل (سروی) هستند. در عین حال برخی دیگر به صورت یک جناغ قوسی‌شکل ساخته می‌شوند. البته نخل شباهتی به درخت خرما ندارد. همچنین تا به حال کسی نخلی به شکل درخت خرما ندیده است.

معمولاً نخل را در نخستین دههٔ ماه محرم می‌بندند. اکثر اوقات نیز یک یا دو روز پیش از عاشورا این کار را انجام می‌دهند. آراستن نخل و بستن آن یک تا چند روز طول می‌کشد. این زمان بستگی به اندازه نخل، مقدار لوازم و اشیای تزیینی و نوع آذین‌بندی آن دارد.

بابای نخل معمولاً فردی است که برای آذین‌بندی نخل و بستن آن بسیار آزموده و باتجربه است. همچنین همان کسی است که در آخر مراسم، تمام زیورآلات و تزیینات نخل را در صندوقچه یا بقچه‌ای نزد خود تا سال آینده نگهداری می‌کند. در بسیاری از روستاها، کار نخل‌آرایی و نگهداری از اشیای تزیینی نخل به یک خانوادهٔ معین اختصاص دارد.

از قدیم‌الایام در آیین نخل‌برداری و نخل‌گردانی، نوعی تقسیم کار و نقش و وظیفه و حقوق اجتماعی برای خاندان قدیمی محله‌های شهر یا ده برقرار بوده است. بنابراین مردم بر طبق سنت‌های پدران و نیاکان خود، وظایف مربوط به نخل‌بندی و نخل‌گردانی در هر محل را مختص خانواده‌های مشخصی می‌دانستند.

در روز عاشورا، نخل سیاه‌پوش آذین‌بسته را بلند می‌کنند. سپس با آداب خاصی آن را برمی‌دارند و همراه با دسته‌های سینه‌زن و زنجیرزن به گذرگاه‌های شهر می‌برند. گاهی هم آن را به زیارتگاه یا امامزادهٔ محله، به محل مجلس عزاداری و روضه‌خوانی، یا به درِ خانه‌های روحانی بزرگ شهر یا ده حمل می‌کنند.

بعضی نخل‌ها بسیار بزرگ و سنگین هستند. به‌طوری‌که ده‌ها مرد تنومند و قوی‌هیکل هم ممکن است به‌سختی آن را بر شانه‌های خود حمل کنند. هر دسته، راهنمایی دارد که در گذرگاه‌های ویژه به حاملان نخل فرمان ایست می‌دهد. بنابراین آن‌ها نوحه‌خوانی و استراحت می‌کنند و احتمالاً نخل‌کش را هم تعویض می‌کنند.

ماکت نخل عاشورا برای استفاده در هیئت‌های مذهبی، تکایا، مساجد و حسینیه‌ها مناسب است. همچنین برای مراسم روضه‌خوانی و دکوراسیون مذهبی منازل نیز کاربرد دارد. طراحی آن به‌گونه‌ای است که شکل ظاهری نخل سنتی را به‌خوبی نمایش می‌دهد.

نماد آیین سنتی نخل‌گردانی در محرم و عاشورا

مناسب برای هیئت‌ها، تکایا، مساجد و حسینیه‌ها

مناسب برای دکوراسیون مذهبی منازل

طراحی به شکل نخل سنتی (جناغی یا قوسی)

سبک و قابل جابجایی

قابل آذین‌بندی و تزیین

نوع محصول: ماکت نخل عاشورا

کاربرد: مراسم عزاداری محرم و عاشورا

مناسب برای: هیئت‌ها، تکایا، مساجد، حسینیه‌ها و منازل

شکل ظاهری: جناغی‌شکل (سروی) یا جناغ قوسی‌شکل

قابلیت تزیین: دارد

برگرفته‌شده از وبگاه مردمی فردوس عاشورا